Pielgrzymka do Mekki

Piątym filarem islamu jest pielgrzymka do Mekki, obowiązek który wierny muzułmanin powinien speł­nić raz w życiu, jeśli tylko ma możliwości fizyczne i materialne. Tak więc, podczas gdy tamte cztery „fi­lary”: wyznanie wiary, modlitwa, post i jałmużna, są absolutnie obowiązujące, to pielgrzymka nie jest takim obowiązkiem koniecznym, ze względu na róż­ne trudności, jakie mogą się pojawić przy jej reali-zacji: niebezpieczeństwo na drogach, brak pienię­dzy, niezdolność fizyczna itp. Pielgrzymka duża, uro­czysta — hadżdż ma miejsce raz w roku — w miesią­cu zu al-hidżdża czyli ostatnim miesiącu roku mu­zułmańskiego, a pielgrzymka mniejsza, „odwiedze­nie” — umra może być potraktowana w każdym cza­sie, jako akt pobożności bardzo zalecany.Do odbycia pielgrzymki, przy istnieniu warunków do jej spełnienia, jest zobowiązany każdy dorosły mu­zułmanin, mężczyzna czy kobieta, raz w swoim ży­ciu. Jest jednak dozwolone, by wypełnił ten obo­wiązek ktoś w zastępstwie. Poza tym, są zwolnieni od odbywania pielgrzymki ludzie chorzy umysłowo, nie­wolnicy i kobiety, o ile nie mają żadnego krewnego, który by im towarzyszył. O innych przeszkodach, któ­re mogą zwolnić z odbycia pielgrzymki wspomnieliś­my już wyżej — są to wszelkie trudności i przeszkody uniemożliwiające fizyczne wykonanie tego obowiąz­ku. Dawno np. często zdarzały się napady Beduinów, czy też zwykłych rabusiów na karawany pielgrzy­mów.Jeśli chodzi o początek pielgrzymki do Mekki to sięga on epoki przedmuzułmańskiej. Jak wiemy już z rozdziałów poprzednicfi, Mekka była od dawna sanktuarium Arabów, miejscem spotkań kupieckich, jarmarków, jak i zebrań religijnych, była tam prze­cież Al-Kaba — a wokół sanktuarium różnych bóstw. Muhammad, co prawda, zniszczył posągi bóstw po­gańskich, lecz wzmocnił jeszcze świętość budowli Al-Kaby, którą związał z legendą o Abrahamie, ja­ko praojcu Arabów poprzez Isma’ila, bezpośredniego przodka Arabów, pretendując do odnowienia praw­dziwej religii tego proroka, kiedy wystąpił przeci­wko Żydom. Tak więc muzułmanie powinni odwie­dzać świątynię Al-Kabę, ponieważ był to „t)om” Boga, zbudowany na rozkaz ojca ich przodka Isma’ila.Jeśli chodzi o rytuały, które towarzyszyły pielgrzym­ce w Mekce, jak i jej okolicy — rytuał okrążania, bie­gu między Safa a Marwa, stacji na górze Arafa, rzu­canie kamieni i końcowa ofiara — to wszystko sta­nowi nawiązanie do dawnych zwyczajów religij­nych przedmuzułmańskich, aczkolwiek nadano tym ceremoniom religijnym w islamie inne znaczenie. Muhammad zrozumiał dobrze, kiedy jeszcze przeby­wał w Medynie, iż dla dobra sprawy całej społecznoś­ci muzułmańskiej, należy zachować dawne tradycje mekkańskie, również religijne. Dlatego też, w dru­gim roku hidżry, po zerwaniu z Żydami, zmienił „kierunek modlitwy” — kibla z Jerozolimy na Mek­kę. Mamy też odbicie tego w Koranie, który ten obo­wiązek uświęca.Szczegółowy opis wszystkich ceremonii i rytuałów odprawianych przy odbywaniu pielgrzymki w Mekce byłby zbyt długi, lecz postaramy się możliwie krót­ko podać najważniejsze z nich, ze względu na wielką wagę, jaką muzułmanie przywiązują do pielgrzymki. (Korzystam tu m. in. ze zwięzłego opisu podanego przez H. Masse: L’Islam (1957), Najpierw kilka słów o sanktuarium Mekki — świą­tyni Al-Kabie. Sama nazwa Al-Kaba pochodzi od kształtu budowli, podobnej do kostki, dokładniej mó­wiąc prostokątnej, a nie kwadratowej, około 10 me­trów na dwanaście, o wysokości 15 metrów. Świąty­nia ta zbudowana jest z kamienia, pochodzącego z ota­czających Mekkę gór, a u podstawy muru jest war­stwa marmuru ok. 25 cm. wysokości; cztery jej ką­ty mają swoje specjalne nazwy: iracki, syryjski, je­meński (ze względu na kierunek), oraz czarny, z uwa­gi na to, że znajduje się tam, wmurowany „czarny kamień”. Od strony zewnętrznej, jest ona okryta ro­dzajem „dywanu” z czarnego brokatu — kiswa, który był tradycyjnie fabrykowany w Egipcie i przywożony przez karawanę pielgrzymkową, która stamtąd przy­bywała co roku. Na krótko przed przybyciem piel­grzymów, ok. 25 lub 26 miesiąca zu al-kada, ta czarna zasłona zostaje zdjęta, i świątynia jest osłonięta bia­łą zasłoną: Al-Kaba, podobnie jak pielgrzymi, przyj­muje niejako stan „sakralizacji” — ihram. Pod koniec pielgrzymki, znowu się ją przykrywa czarnym, no­wym kobiercem, względnie narzutą, a dawna zostaje pocięta w kawałki i sprzedawana jako relikwie piel­grzymom. Wewnątrz świątyni, trzy kolumny z drze­wa podtrzymują zadaszenie; są tam dla ozdoby tylko lampy i liczne inskrypcje arabskie, a posadzka jest wyłożona marmurem.Na zewnątrz, wokół świątyni jest wybrukowany szeroki pas, służący do rytualnych okrążeń — tawaf, dokonywanych przez pielgrzymów w czasie piel­grzymki. W podwórzu znajduje się mały budynek, a w nim kamień, na którym miał stawać Abraham, kiedy budował świątynię; jest to tzw. makam Ibra-him. Niedaleko od niego wznosi się „kazalnica” — minbar z białego marmuru. Obok mała kopuła chro­ni sławną studnię Zamzam, też włączoną do cere­moniału pielgrzymkowego. Wymienić jeszcze należy ogrodzony placyk, znajdujący się między murem świątyni a murem marmurowym w kształcie półko­listym, który jest miejscem, jak mówi pobożna tra­dycja, pogrzebania Hagar i Isma’ila. Oprócz tych wy­mienionych najważniejszych budynków, względnie pomników są jeszcze inne, nie mające jednak cha­rakteru sakralnego, związanego z ceremoniami piel­grzymki.Teren Mekki stanowi „miejsce święte” — haram; jest rygorystycznie zabronione zabierać stamtąd choćby grudkę ziemi. Przed wkroczeniem na to miej­sce święte pielgrzym powinien poddać się stanowi „sakralizacji”, uświęceniu — ihram, które polega na tym. że okrywa się on ubiorem, który nosi tą samą nazwę — ihram. Najpierw powinien się obmyć — ghusal, zabarwić sobie paznokcie, natrzeć się wodą pachnącą, i niekiedy również ogolić się. Szata zwana ihram składa się: z jednego kawałka materii, owija­jącej ciało, od brzucha do kolan — izar, oraz z rodza­ju szala, okrywającego częściowo lewe ramię, plecy i piersi, i który się zawiązuje po stronie prawej — ri-da. Okrycie to nie może mieć żadnego szycia. W tym stanie uświęcenia pielgrzym powinien mieć głowę odkrytą, a na nogach tylko sandały. Jeśli chodzi o ko­biety, to owijają się one zwykle w szatę, która je o-krywa od głowy do stóp. W tym stanie sakralizacji nie wolno mieć stosunków seksualnych, zajmować się toaletą (golenie, strzyżenie itp), nie wolno polować, wyrywać roślin, ani przelewać krwi.Ubrany już w tę szatę pielgrzym, wierny recytuje modlitwę i wypowiada intencję odprawienia piel­grzymki pełnej, tj. hadżdż i umra, lub też jednej tylko z nich. Następnie, znakuje on zwierzę — iszar, które potem złoży w ofierze. Zaraz potem, zaczyna wy­krzykiwać wyrażenie: Labbajkal — co odpowiada mniej więcej znaczeniu: ,.Oto ja (na Twoje rozkazy)!” Ten okrzyk jest stale potem powtarzany aż do chwi­li ceremonii rzucania kamieni w Al-Muzdalifa. Da­lej, zaczyna się właściwa ceremonia pielgrzymki, któ­ra polega na tym, że pielgrzym okrąża siedem razy świątynię Al-Kabę — tawaf, dostaje się na podwórze sanktuarium, całuje, lub co najmniej dotyka czar­ny kamień, i znowu następują rytualne okrążenia wo­kół Al-Kaby. Następnie, pielgrzym wychodzi z san­ktuarium i formułuje intencję dopełnienia obrządku zwanego saj — „bieg”, który polega na odwiedzeniu dwóch pagórków: Safa i Marwa — część tej trasy powinno się odbyć szybko, prawie biegiem, stąd też nazwa tej ceremonii. Jest tu dawny obrządek religij­ny, sięgający okresu al-dżahilijja, który tradycja muzułmańska stara się wyjaśnić różnymi legendami; między innymi, głosi, że Hagar* przebiegła siedem ra­zy pomiędzy tymi pagórkami, w poszukiwaniu wody dla Isma’ila, który umierał z pragnienia.Te wszystkie ceremonie stanowią dawną część piel­grzymki „mniejszej”, zwanej umrą. Pielgrzym może się zadowolić już tym. kończy się jego stan sakrali­zacji i wolny jest od wszystkich zakazów rytual­nych. Jeśli jednak uczynił intencję dopełnienia ca­łej „wielkiej” pielgrzymki — hadżdż, to pozostaje na­dal w swoim stanie ihram — „uświęcenia”.

[Głosów:1    Średnia:3/5]

Comments

comments